എന്റെ ഗുരുവര്യൻ ഇ. പി. അരവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ — ഓർമ്മകളിൽ മായാത്തൊരു പ്രകാശം.

ചില മനുഷ്യർ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നത് ഒരു അധ്യാപകനായിട്ടായിരിക്കും. എന്നാൽ കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ അവർ നമ്മുടെ ഓർമ്മകളിൽ ഗുരുവായും വഴികാട്ടിയായും നന്മയുടെ പ്രതീകമായും മാറുന്നു. അത്തരത്തിൽ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലും മറക്കാനാകാത്ത മഹനീയ വ്യക്തിത്വമാണ് ഇ. പി. അരവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ.
സംസ്‌കൃതം എന്ന മഹത്തായ ഭാഷയെ ആദ്യമായി അടുത്തറിഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിലൂടെയായിരുന്നു. ഒരു ഭാഷ പഠിപ്പിക്കുക എന്നത് അക്ഷരങ്ങളും പദങ്ങളും വ്യാകരണവും പഠിപ്പിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന കാര്യമല്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ അധ്യാപനത്തിലൂടെ എന്നെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി.
ഭാഷയ്ക്കു പിന്നിലുള്ള സംസ്കാരവും ചിന്തയും ജീവിതദർശനവും മനുഷ്യനന്മയും തിരിച്ചറിയാൻ പഠിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

സംസ്‌കൃതത്തിലെ ഓരോ വാക്കിനും പിന്നിൽ ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ ചരിത്രവും, ഓരോ ശ്ലോകത്തിനും പിന്നിൽ ഒരു ജീവിതദർശനവും ഉണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം വളരെ ലളിതമായി ഞങ്ങളിലേക്ക് പകർന്നു.

എന്നാൽ, അരവിന്ദൻ മാസ്റ്ററുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത  അറിവിനപ്പുറമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനുഷ്യത്ത്വമായിരുന്നു. പച്ചയായ നന്മയുള്ള ഒരു വലിയ മനുഷ്യൻ. ആരോടും കൃത്രിമത്വമില്ലാതെ, ലാളിത്യത്തോടെയും സ്നേഹത്തോടെയും പെരുമാറിയിരുന്ന വ്യക്തിത്വം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംസാരത്തിൽ അധികാരത്തിന്റെ ശബ്ദത്തേക്കാൾ സ്നേഹത്തിന്റെ സ്വരമായിരുന്നു കേട്ടിരുന്നത്.

വിദ്യാർത്ഥിയെ ഒരു പഠിതാവായി മാത്രമല്ല, ഒരു മനുഷ്യനായി കാണുന്ന അധ്യാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
ഒരു നല്ല അധ്യാപകന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വാധീനം പരീക്ഷയുടെ മാർക്കിൽ അളക്കാനാകില്ല. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷവും ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ചിന്തകളിലും പെരുമാറ്റത്തിലും മൂല്യബോധത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ ജീവിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതാണ് ഒരു അധ്യാപകന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയം. ആ അർത്ഥത്തിൽ അരവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ എന്നിൽ വിതച്ച അറിവിന്റെയും മൂല്യങ്ങളുടെയും വിത്തുകൾ ഇന്നും എന്റെ ജീവിതത്തിൽ പച്ചപിടിച്ചുനിൽക്കുന്നു.

ഇന്ന് ഞാൻ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കുകയും നിരവധി വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, എന്റെ അധ്യാപകരുടെ മുഖങ്ങൾ പലപ്പോഴും മനസ്സിൽ തെളിയാറുണ്ട്. അത്തരം നിമിഷങ്ങളിൽ അരവിന്ദൻ മാസ്റ്ററുടെ മുഖം ഒരു പ്രത്യേക തെളിച്ചത്തോടെ ഓർമ്മയിൽ വരുന്നു. “ഒരു അധ്യാപകൻ എങ്ങനെയായിരിക്കണം?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് എന്റെ മനസ്സിൽ തെളിയുന്ന ഉത്തരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് അദ്ദേഹം.

ഗുരുവിന്റെ മഹത്വം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരുടെ ജീവിതത്തിലാണ് പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. ഇന്ന് ഞാൻ എന്തെങ്കിലും നല്ലത് ചിന്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മനസ്സിലേക്ക് അറിവിനൊപ്പം മൂല്യങ്ങളും പകരാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ വേരുകളിൽ എന്റെ ഗുരുക്കന്മാരുടെ സ്നേഹവും ശിക്ഷണവും തീർച്ചയായും ഉണ്ട്. അതിൽ അരവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കുള്ള സ്ഥാനം വളരെ വലുതാണ്.

ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രം മുന്നിൽ കാണുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ഒരേസമയം അഭിമാനവും വേദനയും നിറയുന്നു. ഒരിക്കൽ ക്ലാസ് മുറിയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് സംസാരിച്ചിരുന്ന ആ ശബ്ദം ഇനി കേൾക്കാനില്ല എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം ഹൃദയത്തെ നൊമ്പരപ്പെടുത്തുന്നു. പക്ഷേ നല്ല മനുഷ്യർ ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായി വിടപറയുന്നില്ല. അവർ പഠിപ്പിച്ച വാക്കുകളിലും, പകർന്ന മൂല്യങ്ങളിലും, ശിഷ്യരുടെ ഓർമ്മകളിലും അവർ തുടർന്നും ജീവിക്കുന്നു.

അരവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ എനിക്ക് ഒരു സംസ്‌കൃത അധ്യാപകൻ മാത്രമായിരുന്നില്ല; അറിവിലൂടെ മനുഷ്യനാകാനും, ലാളിത്യത്തിലൂടെ മഹാനാകാനും, നന്മയിലൂടെ ഓർമ്മിക്കപ്പെടാനും പഠിപ്പിച്ച എന്റെ ഗുരുവര്യനായിരുന്നു.

അരവിന്ദൻ മാസ്റ്ററുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ ഒരു അധ്യാപകന്റെ ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ മാത്രം ഒതുക്കിക്കാണാനാവില്ല. രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹ്യ, സാംസ്കാരിക മേഖലകളിലും തന്റെ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച പൊതുപ്രവർത്തകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

സമൂഹത്തെ അടുത്തറിയുകയും സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുനിർത്തുകയും ചെയ്ത വ്യക്തിയായിരുന്നു സാർ.

അധികാരത്തിന്റെയോ സ്ഥാനമാനങ്ങളുടെയോ പിറകെ പോകുന്നതിനേക്കാൾ, മനുഷ്യനോടൊപ്പം നിൽക്കുന്നതിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസം.
പാവപ്പെട്ടവരുടെയും ജീവിതത്തിൽ പ്രയാസങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവരുടെയും ശബ്ദം കേൾക്കാൻ അദ്ദേഹം എപ്പോഴും തയ്യാറായിരുന്നു. വിഷമിക്കുന്നവന്റെ വിഷമം സ്വന്തം വിഷമമായി കാണുന്ന ഒരു മനസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. സഹായം ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരാൾ മുന്നിലെത്തുമ്പോൾ, അയാളുടെ ജാതിയോ മതമോ രാഷ്ട്രീയമോ സാമ്പത്തിക നിലയോ നോക്കാതെ മനുഷ്യനെന്ന നിലയിൽ ചേർത്തുനിർത്തുന്ന വിശാലമായ മനസ്സ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.

സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം വളരെ ലളിതമായിരുന്നു. വലിയ പ്രസംഗങ്ങളേക്കാൾ ചെറിയ ഇടപെടലുകളിലൂടെയായിരുന്നു അദ്ദേഹം തന്റെ നിലപാടുകൾ പ്രകടിപ്പിച്ചത്. ഒരു മനുഷ്യന്റെ കണ്ണീരൊപ്പുക, നിരാശനായ ഒരാൾക്ക് പ്രതീക്ഷ നൽകുക, അർഹനായ ഒരാളെ ചേർത്തുപിടിക്കുക—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഭാഷ.

സാംസ്കാരിക രംഗത്തും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടലുകൾ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. ഭാഷയും സംസ്കാരവും മനുഷ്യനെ കൂടുതൽ മാനവികനാക്കാനുള്ള ഉപാധികളാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. സംസ്‌കൃത അധ്യാപകനെന്ന നിലയിൽ നേടിയ അറിവിനെ സമൂഹത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ബോധവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
ഇന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, സാറിന്റെ ജീവിതം നമ്മോട് പറയുന്നത് വളരെ വലിയ ഒരു സന്ദേശമാണ്: ഒരു മനുഷ്യന്റെ മഹത്വം അയാൾ എത്ര ഉയരത്തിലെത്തി എന്നതിലല്ല; അയാൾക്കൊപ്പം നിൽക്കാൻ കഴിയാത്തവരുടെ കൈപിടിച്ച് എത്ര താഴേക്ക് ഇറങ്ങി നിന്നു എന്നതിലാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അരവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ ഒരു അധ്യാപകൻ മാത്രമല്ല, സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇടം നേടിയ ഒരു വലിയ മനുഷ്യനുമായിരുന്നു.

കഴിഞ്ഞ വർഷം കുടുംബസമേതം സാറിനെ പോയി കാണാൻ കഴിഞ്ഞത് എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട ഓർമ്മകളിലൊന്നാണ്. കാലം ഏറെ കടന്നുപോയിട്ടും, ഒരിക്കൽ എന്നെ പഠിപ്പിച്ച ഗുരുവിന്റെ മുന്നിൽ വീണ്ടും ശിഷ്യനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക വികാരമായിരുന്നു.

എന്നെ മാത്രമല്ല, എന്റെ കുടുംബത്തെയും അതേ സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ച സാറിന്റെ പെരുമാറ്റം ഇന്നും മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. എന്റെ ഭാര്യയോടും സാർ വളരെ സ്നേഹത്തോടെയും ആത്മബന്ധത്തോടെയും സംസാരിച്ചു.

ആ കൂടിക്കാഴ്ച ഒരു സാധാരണ സന്ദർശനമായിരുന്നില്ല; ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചെറിയ പാഠശാല തന്നെയായിരുന്നു.
സംസാരത്തിനിടയിൽ സാർ എന്നെ വീണ്ടും ഓർമിപ്പിച്ച ഒരു കാര്യമുണ്ട് — “എന്തൊക്കെ നേടിയാലും, എവിടെയൊക്കെ എത്തിയാലും, നല്ലൊരു മനുഷ്യനായിരിക്കണം.” ആ വാക്കുകൾ വളരെ ലളിതമായിരുന്നു. പക്ഷേ ഒരു ഗുരുവിന്റെ വായിൽനിന്ന്, ജീവിതത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ പാകപ്പെട്ട ആ വാക്കുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ അതിന് മറ്റൊരു ആഴമുണ്ടായിരുന്നു.

അന്ന് സാറിന്റെ മുന്നിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ക്ലാസ് മുറിയിൽ നിന്നിരുന്ന ആ അധ്യാപകനെ തന്നെയാണ് ഞാൻ വീണ്ടും കണ്ടത്. അറിവ് പകർന്ന ഗുരുവിനൊപ്പം, ജീവിതം എങ്ങനെ ജീവിക്കണമെന്ന് ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യനെയും അവിടെ ഞാൻ കണ്ടു.
ഇന്ന് ആ കൂടിക്കാഴ്ച ഓർക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലാകുന്നു—അത് ഒരുപക്ഷേ സാറുമായുള്ള എന്റെ അവസാനത്തെ വലിയ സംഭാഷണമായിരിക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ ദിവസം, ആ വാക്കുകൾ, ആ സ്നേഹം—എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എന്നും സൂക്ഷിച്ചുവെക്കും.
എന്നെപ്പോലെതന്നെ എന്റെ ഭാര്യയും സാറിന്റെ ശിഷ്യ ആണ്. ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരെയും സാർ വളരെ സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. ഞങ്ങളോട് സംസാരിക്കുമ്പോഴും സാറിന്റെ വാക്കുകളിൽ ഒരു അധ്യാപകന്റെ കരുതലും ഒരു മുതിർന്ന മനുഷ്യന്റെ അനുഭവജ്ഞാനവും ഉണ്ടായിരുന്നു. “ജീവിതത്തിൽ എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും മനുഷ്യരോട് നന്മയോടെ പെരുമാറണം” എന്ന സാറിന്റെ സമീപനം ഞങ്ങളെ വളരെ  ആഴത്തിൽ സ്പർശിച്ചു.

ആ കൂടിക്കാഴ്ചയിലൂടെ എന്റെ മക്കൾക്കും സാറിനെ അടുത്തറിയാൻ കഴിഞ്ഞു. ഞാൻ വർഷങ്ങളായി മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന എന്റെ ഗുരുവിനെ, എന്റെ മക്കൾക്കും നേരിട്ട് പരിചയപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞതിന്റെ സന്തോഷവും എനിക്കുണ്ടായിരുന്നു.
സാറിനെ കണ്ടിറങ്ങുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ  മനസ്സിൽ ഒരേ വികാരമായിരുന്നു—വലിയ മനുഷ്യനാകാൻ വലിയ സ്ഥാനമൊന്നും വേണ്ട; വലിയൊരു ഹൃദയം മാത്രം മതി. ആ പാഠമാണ് അരവിന്ദൻ സാർ ഞങ്ങൾക്ക് സമ്മാനിച്ചത്.

എന്നും തെളിയുന്ന കെടാത്തവിളക്കായി അരവിന്ദൻ സാർ ഞങ്ങലിൽ മാത്രമല്ല ഒരായിരം ശിഷ്യരിലൂടെ തെളിയും… കാലം അത് കാത്തുവെയ്ക്കും

പ്രിയ ഗുരുവര്യാ,
അങ്ങ് പഠിപ്പിച്ച പാഠങ്ങൾ പുസ്തകത്തിന്റെ താളുകളിൽ അവസാനിച്ചില്ല. അവ എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ താളുകളായി മാറി.
അങ്ങ് ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിച്ച സംസ്‌കൃതം മറന്നാലും,  ഞങ്ങൾക്ക് പഠിപ്പിച്ചുനൽകിയ നന്മ ഒരിക്കലും മറക്കാനാവില്ല.

പ്രണാമം ഗുരുവര്യാ…
കണ്ണുകൾ നിറയുമ്പോഴും ഹൃദയം നന്ദിയാൽ നിറഞ്ഞുകൊണ്ട്.
ഡോ. അബ്ദുൾ സത്താർ എം കെ